HARCIRAH ÖDEMELERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ VE 1 TEMMUZ – 31 ARALIK 2026 DÖNEMİ GÜNCEL İSTİSNA TUTARLARI
Personelin veya yönetim kurulu üyelerinin iş amacıyla gerçekleştirdiği seyahatler sırasında yaptığı yeme, içme ve konaklama giderlerinin işveren tarafından karşılanmasına yönelik ödemeler harcırah (gündelik) olarak adlandırılmaktadır. Bu ödemeler iki ayrı yöntemden biriyle gelir vergisinden istisna edilebilmekte olup, söz konusu yöntemlerin aynı seyahat kapsamında bir arada uygulanması, ödemenin tamamının ücret olarak değerlendirilmesi ve geriye dönük vergi tarhiyatı riski doğurmaktadır. Ayrıca, sabit gündelik yönteminde uygulanacak istisna tutarları, memur maaş katsayılarındaki güncelleme nedeniyle 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla değişikliğe uğramıştır. Bu sirkülerde söz konusu uygulama esasları ile güncel istisna tutarlarına yer verilmektedir.
Devlet memurlarına ödenecek harcırahın miktar ve esasları 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu Kanun kapsamı dışında kalan özel sektör işverenleri, harcırah ödemelerinde herhangi bir tutar sınırlamasına tabi değildir. Ancak Gelir Vergisi Kanunu'nun 24/2'nci maddesi uyarınca, özel sektör tarafından ödenen harcırahın belirli bir kısmı gelir vergisinden istisna tutulmakta, istisna tutarının üst sınırı ise aynı aylık seviyesindeki devlet memuruna ödenen gündelik tutarı esas alınarak belirlenmektedir. Bu tutarlar, memur maaş katsayılarındaki güncellemeye paralel olarak her yıl iki kez yeniden belirlenmekte olup, bu sirkülerin konusunu da 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemine ilişkin güncelleme oluşturmaktadır.
Güncel tutarlara geçmeden önce, istisnanın uygulama esaslarının doğru anlaşılması önem taşımaktadır; zira uygulamada karşılaşılan hataların büyük kısmı tutarların yanlış bilinmesinden değil, aşağıda açıklanan yöntemlerin bir arada uygulanmasından kaynaklanmaktadır.
Yol Giderleri Ayrı Bir Kategoridir
Ulaşıma ilişkin giderler (uçak, kara ve deniz yolu bileti vb.), belgeye dayandırılması kaydıyla, tutar sınırı olmaksızın tamamen gelir vergisinden istisnadır ve aşağıda açıklanan yöntem seçiminin dışında kalır. İstisna uygulamasındaki asıl ayrım, yemek ve konaklama giderlerinde ortaya çıkmaktadır.
Yemek ve Konaklama Giderlerinde İki Alternatif Yöntem
İşveren, yemek ve konaklama giderlerinin karşılanmasında aşağıdaki iki yöntemden birini tercih eder:
Birinci yöntem — belgeli gider usulü: Personelin ibraz ettiği otel faturası ve yemek belgeleri karşılığında, bu belgelerde yer alan tutarın tamamı işveren tarafından ödenir. 138 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca bu yöntemde devlet memurları için belirlenen gündelik tavanı ile herhangi bir kıyaslama yapılmaz; ödenen tutar, işle ilgili ve makul olması kaydıyla tamamen istisnadır.
İkinci yöntem — sabit gündelik usulü: Personele belge ibrazı aranmaksızın, önceden belirlenmiş sabit bir tutar nakden ödenir. Bu ödeme, aşağıdaki tablolarda personelin brüt aylık seviyesine göre belirlenen tavana kadar istisnadır; tavanı aşan kısım ise ücret olarak değerlendirilip vergilendirilir.
Uygulama Örneği: Brüt aylık ücreti 35.000 TL olan bir personel, 3 günlük yurtiçi iş seyahatine gönderilmiş ve kendisine sabit gündelik yöntemiyle günlük 1.000 TL ödenmiş olsun. Bu brüt ücret seviyesi 27.236,51 – 33.546,42 TL bandının üzerinde kaldığından, günlük 860 TL istisna tavanı uygulanır. Günlük 140 TL'lik fark (3 gün için toplam 420 TL) ücret olarak değerlendirilip brüt ücrete eklenerek gelir vergisi ve damga vergisi tevkifatına tabi tutulur; kalan 860 TL/gün ise istisna kapsamındadır.
İki Yöntemin Bir Arada Uygulanamaması
Aynı seyahat kapsamında hem belgeli gider ödenmesi hem de bunun üzerine ayrıca sabit gündelik ödenmesi halinde, ilave olarak ödenen gündeliğin tamamının ücret olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde idari görüş bulunmaktadır (138 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği). Uygulamada, işverenin aynı seyahat için hem belgeli konaklama/yemek giderini karşılaması hem de bunun yanında personele ayrıca sabit bir gündelik ödemesi, bu ilave ödemenin tamamının — istisna tutarına bakılmaksızın — geriye dönük olarak ücret sayılıp vergilendirilmesi riskini doğurmaktadır. Bu nedenle, hangi yöntemin uygulandığının her seyahat için belgelenmesi, olası bir vergi incelemesinde önemli bir dayanak teşkil edecektir.
Sosyal Güvenlik Mevzuatı Açısından Değerlendirme
Yukarıda açıklanan istisna tavanı, yalnızca gelir vergisi uygulaması bakımından geçerlidir; sosyal güvenlik mevzuatında farklı bir esas benimsenmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 80'inci maddesi uyarınca "görev yolluğu" niteliğindeki ödemeler prime esas kazanca dahil edilmemektedir. Ancak bu muafiyet, ödemenin yalnızca "harcırah" olarak adlandırılmasından değil; gerçek bir görevlendirmeye ve seyahate dayanmasından, ilgili belge ve görevlendirme yazısıyla desteklenmesinden kaynaklanmaktadır. Yargıtay kararları da bu ayrımı esas almakta olup, mahiyeti itibarıyla düzenli/devamlı bir ek ödeme niteliği taşıyan veya somut bir seyahate dayanmayan ödemeler, adı harcırah olsa dahi ücret olarak değerlendirilip prime esas kazanca dahil edilebilmektedir. Bu koşulları taşıyan gerçek harcırah ödemeleri ise, gelir vergisi istisna tavanını aşıp ücret olarak vergilendirilen kısım da dahil olmak üzere, SGK primine tabi tutulmamaktadır.
1 Temmuz – 31 Aralık 2026 Dönemine İlişkin Güncel İstisna Tutarları
Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü'nün 02.07.2026 tarihli ve 5 sıra No'lu Genelgesi ile 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemine ilişkin katsayılar yeniden belirlenmiş, buna bağlı olarak sabit gündelik yönteminde uygulanacak istisna tutarları da güncellenmiştir.
Yurtiçi seyahatler:
Brüt Aylık Tutarı (TL) | İstisna Gündelik Tutarı (TL) |
40.762,28 ve üzeri | 900,00 |
40.478,69 – 40.762,27 | 890,00 |
37.957,87 – 40.478,68 | 880,00 |
33.546,43 – 37.957,86 | 870,00 |
27.236,51 – 33.546,42 | 860,00 |
27.236,50 ve altı | 850,00 |
Yurtdışı seyahatler: İstisna tutarı, personelin brüt aylık seviyesine ve gidilen ülkeye göre değişmekte olup, brüt aylık tutarın karşılık geldiği sütundaki ülke bazlı tutar esas alınır.
Brüt Aylık Tutarı (TL) | Sütun |
40.762,28 ve üzeri | II |
40.478,69 – 40.762,27 | III |
37.957,87 – 40.478,68 | IV |
33.546,43 – 37.957,86 | V |
27.236,51 – 33.546,42 | VI |
27.236,50 ve altı | VII |
Ülke | II | III | IV | V | VI | VII |
A.B.D. (Dolar) | 199 | 159 | 135 | 128 | 120 | 102 |
Almanya (Euro) | 176 | 141 | 119 | 113 | 106 | 89 |
İngiltere (Sterlin) | 127 | 100 | 86 | 82 | 76 | 65 |
Fransa (Euro) | 169 | 134 | 114 | 108 | 101 | 86 |
İsviçre (Frangı) | 286 | 229 | 194 | 183 | 173 | 145 |
Diğer AB Ülkeleri (Euro) | 140 | 111 | 95 | 89 | 84 | 72 |
Diğer Ülkeler (Dolar) | 173 | 138 | 117 | 110 | 105 | 88 |
(Tam ülke listesi 26 ülkeyi kapsamakta olup, talep eden müşterilerimize ayrıca iletilebilecektir.)
Brüt aylık seviyesinin tespitinde, personelin kıdemine göre hesaplanan bir tutarın da brüt aylığa ilave edilmesi gerekmektedir (hizmet yılı × 20 × aylık katsayı, azami 25 yıl üzerinden). Örneğin 30 yıllık kıdeme sahip bir personel için bu ilave, 25 × 20 × 1,575512 = 787,76 TL olarak hesaplanmaktadır.
Sonuç ve Değerlendirmelerimiz
Yukarıda yer alan tutarlar 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemi için geçerli olup, 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla yeniden güncellenecektir. Bu vesileyle, İnsan Kaynakları ve Muhasebe departmanlarınızın aşağıdaki hususları gözden geçirmesini önemle tavsiye ederiz:
- Aynı seyahat kapsamında belgeli gider ve sabit gündelik yöntemlerinin bir arada uygulanmaması, hangi yöntemin tercih edildiğinin seyahat bazında belgelenmesi,
- Sabit gündelik ödemelerinde personelin brüt ücret grubunun kıdem ilavesi dahil doğru şekilde tespit edilmesi,
- Sabit gündelik ödemelerinin SGK muafiyetinden yararlanabilmesi için gerçek bir görevlendirmeye/seyahate dayandığının ilgili belge ve görevlendirme yazısıyla desteklenmesi,
- Yurtdışı gündeliklerin TL karşılığının hesaplanmasında ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kurunun esas alınması,
- Birden fazla ülkeyi kapsayan seyahatlerde her ülkeye ilişkin gündeliğin kalış süresiyle orantılı olarak hesaplanması.
